profile-image

Öğr.Gör. MEHMET KARAOĞLAN

PROJELER

1. Son Dönem Böbrek Yetmezliği Olan Hastalarda Bilişsel Fonksiyonlar

Projedeki Rolü: Araştırmacı

KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ Yükseköğretim Kurumları tarafından destekli bilimsel araştırma projesi Tamamlandı, 03.03.2015 - 30.06.2016, 8000 TÜRK LİRASI
Artan yaşa paralel olarak hücresel savunma mekanizmalarındaki azalma ve ortaya çıkan değişiklikler, bireylerde çeşitli yeti yitimine neden olarak Demans ve Alzheimer gibi kognitif fonksiyonları bozan nörodejeneratif rahatsızlıklar da beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda yapılan literatür taramalarında günümüzde yapılan çalışmalarda altta yatan mekanizmalar tam olarak açıklanamamakla birlikte çeşitli karşı görüşler ortaya konulduğu görülmektedir. Kronik Böbrek Yetmezliği hastalarında kognitif fonksiyonlar araştırıldığında çelişkili bilgiler elde edilmiştir. On beş hemodiyaliz hastasını içeren bir çalışmada hastaların kısa akıl muayenesi skorlarında düşme, P300 latansında uzama ve amplitüdünde düşme gibi kognitif bozulmaya işaret eden bulgular saptanmıştır diğer taraftan hemodiyaliz hastalarının nörokognitif test sonuçlarının sağlıklı kontrollerden farklı olmadığını bildiren çalışmalar da vardır.2 Yaşlanma ve vitaminlerle ilişkili kognitif bozuklukları inceleyen çalışmalarda vitaminlerin ömrü uzattığı ve kognitif fonksiyonlada düzeltme meydana getirdiği, ayrıca 2012 de yapılan bir hayvan modeli çalışmasında vitaminlerin oksidatif strese karşı koruyuculuğu ve yaşlı hayvanlarda kognitif performansı geliştirdiği rapor edilmiştir. Bazı araştırmacılar ise vitaminlerin mortalite üzerine zararlı etkilerinin olduğunu savunmaktadır.4 Son yıllarda Yapılan çalışmalardan elde edilen kanıtlar ışığında D vitamininin sadece kalsiyum ve kemik metabolizmaları üzerine etkili olmadığı aynı zamanda nörokognitif yetmezliği de içeren birçok kronik hastalıkla da ilişkili olduğuna işaret edilmektedir. Bu hastalıkların risklerini azaltmada D vitamininin önemi gittikçe artmaktadır. Yapılan çalışmalar kognitif yetmezlik, bunama ve D vitamini eksikliği arasında bir ilişki olduğu doğrulanmaktadır. D vitamininin L-tipi kalsiyum kanal ekspresyonunu ve reaktif oksijen türlerinin toksik etkilerini azaltarak aynı zamanda sinir büyüme faktörü gibi nörotrofik faktörleri düzenleyerek sinir sistemine güçlü etkilerinden dolayı D vitamin ile nörokognitif bozuklukları ilişkilendiren çok sayıda kanıt mevcuttur.6 Ayrıca D vitamini düzeyleri vasküler kalsifikasyon gelişimi ile ilgili aterosklerotik bir belirteç olarak bilinir ve Demans için gizli bir risk faktörüdür. Balion ve arkadaşları tarafından 2012 yılında yapılan bir çalışmada kognisyon (mini mental durum değerlendirme testi sonuçları) ve D vitamini düzeyleri incelendiğinde Alzheimer olan hastalar, olmayanlarla göre daha düşük D vitamini düzeylerine sahip olduğu görülmüştür.6 Bu bulgulara ragmen hastalıkla D vitamini konsantrasyonu arasındaki doğal ilişkin net olarak açıklanamamıştır. Yapılan alan araştırmaları halen, D vitamini eksikliği mi kognitif bozukluğa yol açıyor, diyetlerle alınan vitamin düzeyleri mi yetersiz, veya düşük güneş ışığına maruz kalındığı için mi bozukluk oluyor, yoksa D vitamininde mevsimin mi etkili olduğu soruları cevaplanamamıştır.6 Sonuç olarak yaş, cinsiyet, ırk, depresyon, eğitim seviyesi, diyabet, hipertansiyon, böbrek hastalığı, fiziksel aktivite ve mevsim gibi çeşitli değişkenliklerin de etkili olacağı ileri sürülmektedir.6